17 September 2025

KARYA CIKGU ZUL : AKU SEORANG INFLUENCER

Di dunia maya, ribuan orang mengenaliku sebagai seorang influencer muda yang penuh senyuman, penuh gaya, dan seolah-olah memiliki segala-galanya. Tetapi, di dunia nyata, aku hanyalah seorang anak muda yang sering merintih sendirian, terperangkap dalam bayangan yang aku cipta sendiri.

Aku masih ingat detik pertama aku memuat naik video di TikTok. Video itu hanyalah rakaman ringkas aku menari mengikut lagu popular, dirakam di ruang tamu rumah kecil kami. Aku tidak pernah menyangka ia akan menjadi viral. Dalam masa seminggu, jumlah pengikutku meningkat mendadak. Rakan-rakan mula memandangku dengan kagum, dan ada yang mula memanggilku “selebriti sekolah”. Aku berasa seperti bintang yang bersinar, walaupun hakikatnya aku masih remaja yang sedang mencari arah hidup.

Hari demi hari, aku mula ketagih. Bukan ketagih menonton, tetapi ketagih perhatian. Setiap kali notifikasi masuk, setiap kali ada komen memuji wajahku, menyanjung gayaku, aku terasa bagai diriku benar-benar bermakna. Tetapi aku tidak sedar, di sebalik pujian itu, ada racun yang perlahan-lahan memusnahkan diriku.

Aku mula tidur lewat — pukul 3, kadang-kadang 4 pagi. Aku sibuk menyunting video, mencari idea baharu, dan membalas komen peminat. Setiap pagi, mataku merah, tubuhku letih, dan kepalaku berdenyut. Tetapi aku tetap memaksa diri untuk tersenyum di hadapan kamera. Aku tidak mahu peminat tahu bahawa aku penat. Aku mahu mereka melihat seorang Al-Ivani yang sempurna.

Di sekolah, prestasiku merosot dengan teruk. Guru menegur kerana aku tidak menyiapkan kerja rumah. Ibu sering menunggu di ruang dapur dengan wajah kecewa, bertanya kenapa aku pulang lewat dan selalu mengurung diri dalam bilik. Aku hanya menjawab ringkas, “Saya sibuk buat konten, Bu. Ini masa depan saya.”

Ayahku jarang bersuara. Dia hanya memandangku dengan mata sayu, seolah-olah ingin berkata sesuatu tetapi ditahan dalam dada. Aku tahu, ayah kecewa. Dia mahu aku tumpu pada pelajaran, duduki SPM, dan berjaya seperti abang sulungku yang sudah bekerja sebagai jurutera. Tetapi aku keras kepala. Aku yakin dunia influencer lebih menjanjikan kejayaan.

Masa berlalu. Followerku meningkat hingga ratusan ribu. Tawaran iklan mula masuk. Aku menerima hadiah daripada jenama-jenama kecil. Setiap kali parcel tiba, aku mempamerkannya di hadapan kamera, sambil tersenyum lebar. Peminat bersorak di ruangan komen, “Hebatnya Al-Ivani!” “Idola kami!” Tetapi dalam hatiku, ada ruang kosong yang semakin melebar.

Kosong itu semakin jelas apabila aku mula kehilangan kawan. Emerson dan Owen, rakan baikku sejak sekolah rendah, menjauhkan diri. Mereka letih menungguku setiap kali kami berjanji bertemu. Aku selalu datang lewat atau tidak muncul langsung, hanya kerana sibuk menyiapkan video. “Kau dah lupa kami, Ivani,” kata Owen suatu hari. Aku hanya ketawa kecil, berpura-pura tidak peduli. Tetapi di dalam hati, aku terasa.

Puncak segalanya berlaku pada suatu malam. Aku sedang menyiarkan live di TikTok, bercerita tentang kehidupan seorang influencer. Penonton ramai, ratusan orang menonton. Aku pura-pura ceria, tetapi sebenarnya aku menahan sebak. Badanku lemah kerana hampir seminggu aku tidur hanya tiga jam sehari. Tiba-tiba, aku pengsan di depan kamera. Live itu disaksikan ramai orang, dan esoknya ia menjadi bualan di media sosial.

Aku terjaga di hospital, dengan wayar bersambung ke tubuhku. Di sisi katil, ibu sedang menangis. Ayah memegang tanganku erat. Emerson dan Owen juga hadir, wajah mereka penuh risau. Saat itu, aku sedar — segala pujian, segala “likes”, tidak mampu menggantikan kasih sayang keluarga dan sahabat yang aku abaikan.

Doktor menasihatkan aku supaya berehat. Tekanan, kurang tidur, dan stres menjadi punca keadaanku. Ibu menangis lagi, “Ivani, kami tak mahu kamu sakit hanya kerana dunia maya. Kami mahu kamu kembali sihat, kembali jadi anak yang kami banggakan.”

Mendengar kata-kata ibu, air mataku menitis tanpa henti. Selama ini aku mengejar perhatian orang luar, tetapi melupakan orang yang benar-benar menyayangiku. Aku merasakan seluruh dunia maya itu hampa, hanya bayangan yang sementara.

Selepas keluar hospital, aku membuat keputusan besar. Aku menulis satu kenyataan di TikTok:

“Assalamualaikum semua. Saya, Al-Ivani, ingin berehat daripada dunia media sosial. Saya sedar bahawa hidup ini lebih berharga daripada sekadar mengejar likes dan followers. Doakan saya kembali menjadi insan yang lebih baik.”

Ramai yang terkejut, ada yang kecewa, tetapi ada juga yang mendoakan. Aku kembali ke sekolah, duduk untuk peperiksaan SPM. Walaupun agak terlewat, aku berusaha keras. Guru-guru memberi sokongan, rakan-rakan kembali mendekat, dan keluarga tidak putus-putus memberi semangat.

Kini, aku bukan lagi influencer yang memburu populariti kosong. Aku hanyalah Al-Ivani, seorang anak, seorang pelajar, seorang insan biasa yang belajar daripada kesilapan. Aku masih gunakan TikTok, tetapi bukan untuk mempamerkan kepalsuan. Aku hasilkan video tentang motivasi, tentang pentingnya menjaga diri, tentang kasih sayang keluarga. Aku mahu berkongsi kisahku agar orang lain tidak jatuh ke jurang yang sama.

Setiap kali aku memandang semula perjalanan itu, air mataku menitis. Aku hampir kehilangan segalanya hanya kerana sebuah aplikasi. Tetapi aku bersyukur Tuhan masih memberiku peluang kedua. Populariti boleh hilang bila-bila masa, tetapi keluarga, sahabat, dan pendidikan adalah harta sejati yang tidak ternilai.

Dan hari ini, aku berjanji kepada diriku sendiri:

Aku akan tetap berkarya, tetapi dengan hati yang jujur. Aku akan tetap bermimpi, tetapi tidak lagi melupakan realiti. Aku akan jadi influencer, tetapi influencer yang membawa kebaikan, bukan kemusnahan.

CAFE PENA MENARI MINDA BERAKSI : KETAGIHAN TIKTOK DUA PELAJAR MAHU BERHENTI SEKOLAH

Perbualan di Bilik Pengetua

Suasana bilik pengetua agak tenang pada pagi itu. Cikgu Farihin Al-Ivani, pengetua sekolah, menjemput dua orang pelajar lelaki, Emerson dan Owen, yang kelihatan murung. Kedua-duanya dipanggil kerana laporan guru menunjukkan prestasi akademik mereka merosot teruk akibat ketagihan TikTok.

Pengetua Farihin:

Silakan duduk, Emerson, Owen. Cikgu panggil kamu berdua kerana cikgu amat bimbang dengan keadaan kamu sejak akhir-akhir ini. Emerson, kerja rumah kamu banyak yang tidak siap. Owen, guru Matematik melaporkan kamu sering mengantuk di dalam kelas. Apa yang sebenarnya berlaku?

Emerson:

(Tunduk seketika) Terus terang, cikgu… saya habiskan masa di TikTok sampai lewat malam. Kadang-kadang pukul 3 pagi baru tidur. Saya suka buat video, tapi esoknya saya jadi letih sangat.

Owen:

Saya pun sama, cikgu. Saya ikut “trend” yang viral. Sampai kerja rumah pun saya tak buat. Saya rasa belajar tak penting sangat… sebab kalau jadi influencer, boleh dapat duit dan populariti lebih cepat.

Pengetua Farihin:

(Cuba menenangkan suasana) Cikgu faham minat kamu. Zaman sekarang ramai yang mahu jadi influencer, sebab nampak glamor dan menyeronokkan. Tetapi, cikgu mahu kamu fikir secara mendalam. Emerson, kalau kamu tidak cukup tidur, badan dan otak kamu tidak dapat berfungsi dengan baik. Owen, kalau kamu abaikan peperiksaan SPM, peluang masa depan kamu akan jadi sangat terhad.

Emerson:

Tapi cikgu, ramai orang terkenal di TikTok pun tak ada kelulusan tinggi. Mereka boleh hidup senang hanya dengan buat kandungan.

Pengetua Farihin:

Itu yang nampak di permukaan sahaja, Emerson. Tetapi kamu tahu tak, ramai juga influencer yang tertekan, kehilangan privasi, dan akhirnya terpaksa cari pekerjaan tetap? Pendidikan itu seperti asas rumah. Kalau asas rapuh, rumah akan mudah runtuh. SPM bukan sekadar kertas peperiksaan, tetapi tiket untuk kamu meneruskan pengajian, mendapatkan pekerjaan, dan menjadikan kamu lebih yakin menghadapi dunia sebenar.

Owen:

Tapi cikgu, kami rasa bosan belajar. TikTok lebih menyeronokkan.

Pengetua Farihin:

Cikgu setuju bahawa belajar kadang-kadang membosankan. Namun, itu bukan alasan untuk menyerah. Sebenarnya, kemahiran yang kamu perlukan sebagai influencer — seperti menyusun idea, bercakap dengan jelas, memahami trend — semua itu boleh diasah melalui pembelajaran. Jika kamu kuasai bahasa, kamu boleh buat konten lebih berkualiti. Jika kamu mahir matematik, kamu boleh uruskan kewangan dengan bijak. Pendidikan bukan musuh kepada minat kamu, tetapi jambatan untuk kamu berjaya.

Emerson:

(Jeda sebentar) Jadi cikgu fikir kami masih patut duduk untuk SPM?

Pengetua Farihin:

Ya, Emerson. TikTok boleh jadi hobi atau sumber pendapatan sampingan, tetapi jangan biarkan ia merosakkan masa depan kamu. Bayangkan jika akaun kamu ditutup atau populariti kamu merosot. Tanpa sijil, tanpa kemahiran akademik, bagaimana kamu mahu bertahan?

Owen:

Saya tak pernah fikir sejauh itu, cikgu…

Pengetua Farihin:

Ingatlah, kejayaan sebenar bukan sekadar jumlah “followers” atau “likes”. Kejayaan ialah apabila kamu boleh berdiri sendiri, berilmu, dan memberi manfaat kepada orang lain. Jika kamu teruskan belajar, kamu boleh jadi influencer berwibawa, yang bukan sahaja menghibur tetapi juga mendidik. Cikgu yakin kamu berdua mampu, asalkan kamu mula mengawal masa dan menetapkan keutamaan.

Emerson:

Terima kasih, cikgu. Saya akan cuba kawal masa dan tumpu pada pelajaran semula.

Owen:

Saya pun, cikgu. Saya janji akan cuba siapkan kerja rumah dan beri perhatian untuk SPM.

Pengetua Farihin:

Bagus. Cikgu gembira mendengar itu. Ingatlah, cikgu dan guru-guru lain sentiasa ada untuk membantu. Jangan sesekali merasa kamu keseorangan.

Perbualan tamat dengan wajah Emerson dan Owen sedikit ceria, walaupun masih ada kebimbangan. Namun, kata-kata pengetua memberi mereka satu kesedaran baharu — bahawa impian menjadi influencer boleh seiring dengan kejayaan akademik, asalkan mereka tahu mengurus masa dan menghargai pendidikan.

SEKADAR MENULIS DARI HATI : KEDUDUKAN TIKTOK DALAM EKOSISTEM SEKOLAH DARIPADA LENSA SEORANG PENGETUA

1. Pengenalan

Di banyak sekolah menengah, TikTok bukan lagi sekadar hiburan luar kelas; ia mempengaruhi cara murid belajar, berinteraksi, dan membina identiti digital. Tinjauan Pew Research Center (Anderson et al., 2025) mendapati 57% remaja di Amerika Syarikat melawat TikTok setiap hari, menggambarkan intensiti penggunaan dalam generasi muda global. Laporan DataReportal (2025) pula menunjukkan capaian iklan TikTok sekitar 1.9 bilion orang dewasa setiap bulan, manakala MyCC (2024) menganggarkan hampir 28.7 juta pengguna di Malaysia. Fakta ini menunjukkan skala fenomena yang tidak boleh diabaikan oleh pihak sekolah.

2. Sorotan Literatur: Manfaat dan Risiko

Kajian terkini oleh Caldeiro-Pedreira & Yot-Domínguez (2023) serta Conde-Caballero et al. (2023) menunjukkan bahawa video bentuk pendek mampu menyokong konsep mikropembelajaran (microlearning). Mikropembelajaran merujuk kepada pembelajaran dalam unit kecil, ringkas, dan mudah dihadam, sesuai dengan keperluan kognitif pelajar abad ke-21 yang cenderung mempunyai tumpuan singkat. Melalui video TikTok berdurasi 60–90 saat, murid dapat menerima maklumat secara padat dan tepat, sekali gus meningkatkan ingatan jangka pendek serta memperkukuh pemahaman terhadap sesuatu konsep. Hal ini menjadikan TikTok relevan sebagai medium pengajaran tambahan dalam pelbagai mata pelajaran.

Dalam konteks pengajaran bahasa Inggeris (ELT), kajian oleh Nochumson (2025) mendapati bahawa tugasan berasaskan video pendek bukan sahaja meningkatkan motivasi pelajar, tetapi juga membantu mereka mengasah kemahiran komunikasi. Pelajar lebih berani bercakap di hadapan kamera, menggunakan bahasa sasaran dengan kreatif, dan berinteraksi dengan rakan sebaya melalui tugasan berbentuk video. Penggunaan TikTok dalam pendidikan bahasa juga memberi peluang kepada murid untuk menyesuaikan pembelajaran dengan budaya popular yang mereka kenal pasti, menjadikan pengalaman belajar lebih autentik dan menyeronokkan.

Namun, manfaat ini datang dengan risiko yang ketara. Merga (2025) menegaskan bahawa kualiti maklumat di TikTok sangat berbeza-beza. Ada kandungan bersumberkan pakar yang sahih, tetapi ada juga yang berupa salah maklumat, teori konspirasi, atau pandangan peribadi tanpa sandaran akademik. Hal ini menimbulkan cabaran besar kepada pelajar yang masih belum matang dalam menilai kesahihan sesuatu sumber. Tanpa bimbingan guru atau modul literasi digital, mereka mudah terperangkap dengan maklumat yang salah atau mengelirukan.

Tambahan pula, kajian oleh Izquierdo-Condoy et al. (2025) menunjukkan perbezaan besar antara kandungan profesional (misalnya yang dihasilkan oleh pakar perubatan atau pendidik) dan kandungan bukan profesional (yang dihasilkan oleh individu awam tanpa kepakaran). Perbezaan ini memberi kesan terhadap kefahaman pelajar, terutama dalam bidang kritikal seperti sains dan kesihatan. Malah, Gong et al. (2025) mendapati bahawa penggunaan TikTok yang bermasalah (problematic use) dikaitkan dengan penurunan tahap kesihatan mental, termasuk tekanan, keresahan, dan gangguan tidur. Oleh itu, manfaat pedagogi TikTok hanya dapat dimaksimumkan jika disertai kawalan, rubrik penilaian, dan pendidikan literasi maklumat yang berterusan.

3. Kerangka Teori

Literasi Media & Maklumat (MIL) UNESCO memberikan asas yang kukuh kepada sekolah untuk membangunkan generasi celik digital. Dalam konteks TikTok, murid bukan sahaja perlu tahu cara menggunakan aplikasi, tetapi juga kemahiran menilai maklumat dengan kritis. MIL menekankan kebolehan membezakan antara fakta, pendapat, dan salah maklumat, serta kesedaran tentang bagaimana algoritma dan kecerdasan buatan (AI) mempengaruhi kandungan yang dipaparkan. Dengan membimbing murid melalui kerangka ini, sekolah dapat melahirkan pelajar yang lebih bijak menapis maklumat dan tidak mudah terperangkap dengan berita palsu atau trend yang merugikan.

Sementara itu, Rheingold (2012) memperkenalkan konsep literasi digital mindful, iaitu penggunaan teknologi dengan penuh kesedaran. Beliau menegaskan bahawa pengguna media sosial perlu mampu mengurus perhatian agar tidak menjadi hamba kepada notifikasi dan aliran kandungan tanpa henti. Bagi murid, literasi digital mindful bermakna mereka dilatih untuk menyeimbangkan antara pembelajaran, rehat, dan hiburan. Di sekolah, guru boleh mengintegrasikan kemahiran ini dengan latihan praktikal seperti membuat jadual masa skrin atau tugasan reflektif tentang pengalaman digital harian.

Akhir sekali, Harari (2023) menekankan konsep ekonomi perhatian, di mana perhatian manusia kini menjadi komoditi yang diperebutkan oleh syarikat teknologi melalui algoritma yang direka untuk memaksimumkan masa tontonan. TikTok, dengan format video pendek dan ganjaran segera, amat berkesan dalam menarik perhatian pelajar. Pentadbir sekolah perlu memahami mekanisme ini agar dapat menggubal dasar yang bijak, misalnya menghadkan penggunaan tidak terkawal dan mengubah “tarikan” ini menjadi ruang pedagogi. Dengan kesedaran tentang ekonomi perhatian, sekolah dapat mendidik murid agar menjadi pengguna aktif yang kritis, bukan sekadar konsumen pasif.

4. Perbincangan: Perspektif Pengetua

Sebagai pengetua, saya melihat dua perkara yang amat penting dalam isu penggunaan TikTok di sekolah. Pertama ialah realiti penggunaan. Murid hari ini hidup dalam ekosistem digital yang amat berbeza berbanding generasi terdahulu. TikTok telah menjadi sebahagian daripada identiti sosial mereka, justeru menafikan atau melarang sepenuhnya penggunaannya bukanlah jalan penyelesaian jangka panjang. Sebaliknya, sekolah perlu mengiktiraf realiti ini dan mencari ruang untuk menjadikan TikTok sebagai wadah pembelajaran yang terarah.

Kedua ialah tanggungjawab perlindungan. Media sosial, jika tidak dipantau, boleh membawa risiko serius seperti salah maklumat, ketagihan, dan gangguan kesejahteraan mental. Kementerian Pendidikan Malaysia (KPM, 2023) melalui SPI Bil. 11/2023 telah menggariskan panduan etika penggunaan media sosial yang jelas. Garis panduan ini perlu diterjemahkan ke dalam bentuk polisi sekolah yang lebih konkrit, misalnya melalui peraturan bilik darjah, modul literasi digital, dan bimbingan berterusan oleh guru serta kaunselor.

Dari sudut pedagogi, guru boleh menggunakan tugasan TikTok untuk menerangkan konsep Sains, Bahasa, atau Sejarah, dengan syarat ia disertakan rubrik literasi maklumat yang menilai ketepatan fakta, kualiti sumber, dan kreativiti. Dari sudut kesejahteraan pula, sekolah wajar memperkenalkan modul “kesejahteraan digital” bagi membantu murid mengurus masa skrin, mengelak ketagihan, dan membina sikap beretika dalam penggunaan teknologi.

5. Model Intervensi 4P

1. Polisi: Sekolah Perlu Melaksanakan Polisi “Guna dengan Tujuan”

Polisi ini menekankan bahawa penggunaan TikTok atau media sosial lain di sekolah bukan untuk hiburan semata-mata, sebaliknya harus berkait langsung dengan pembelajaran, pembangunan diri, atau aktiviti kokurikulum yang bernilai. Antara langkah pelaksanaan:

Waktu penggunaan terhad: Telefon pintar hanya boleh digunakan semasa aktiviti pembelajaran yang mendapat kebenaran guru. Pada waktu lain, peranti disimpan dalam laci khas di bilik darjah atau dikumpulkan oleh guru bertugas.
SOP kandungan: Semua video atau kandungan yang dihasilkan pelajar harus mematuhi garis panduan etika sekolah (contoh: menjaga bahasa, berpakaian sopan, menghormati budaya setempat).
Dasar kelulusan: Sebelum sebarang kandungan dimuat naik ke TikTok rasmi sekolah, ia mesti disemak oleh jawatankuasa kecil (guru penasihat + pentadbir).
Penguatkuasaan berperingkat: Pelajar yang melanggar polisi diberi sesi kaunseling terlebih dahulu, bukan hanya hukuman disiplin, supaya kesedaran mereka meningkat.

2. Pedagogi: Tugasan Mikropembelajaran dengan Rubrik Penilaian Literasi Maklumat

Pedagogi di sini bermaksud bagaimana guru menggunakan TikTok sebagai alat bantu mengajar. Mikropembelajaran (microlearning) merujuk kepada tugasan berbentuk ringkas, fokus, dan padat yang sesuai dengan format video pendek. Antara contoh:

Tugasan berstruktur:
- Pelajar menghasilkan video 60–90 saat yang menerangkan konsep Sains, menjawab soalan tatabahasa, atau membuat ulasan buku.
- Video ini dinilai berdasarkan rubrik literasi maklumat: ketepatan fakta, sumber rujukan, kreativiti persembahan, dan nilai bahasa.
Latihan kemahiran abad ke-21: Tugasan ini melatih murid untuk berfikir kritis (menilai maklumat), berkomunikasi (menyusun hujah ringkas), berkreativiti (visual/audio menarik), serta bekerjasama (projek kumpulan).
Pembelajaran merentas mata pelajaran: Guru Sejarah boleh meminta pelajar menghasilkan “kisah pendek sejarah” di TikTok; guru Matematik boleh minta video cara menyelesaikan soalan; guru Pendidikan Islam boleh minta video ringkas tentang nilai akhlak.

3. Perlindungan: Modul Kesejahteraan Digital dan Latihan Ibu Bapa

Perlindungan merujuk kepada aspek keselamatan, kesihatan mental, dan keseimbangan penggunaan media sosial. Sekolah berperanan membina murid yang celik digital tetapi juga seimbang. Antara cadangan:

Modul kesejahteraan digital untuk pelajar:
- Murid diajar tentang tanda-tanda ketagihan media sosial, cara mengurus masa skrin, serta kepentingan tidur yang cukup.
- Aktiviti refleksi mingguan: murid menulis jurnal “masa skrin saya” dan berbincang dalam kumpulan kecil.
Latihan ibu bapa:
- Bengkel ringkas setiap suku tahun untuk ibu bapa: cara menetapkan had masa di telefon pintar, menggunakan aplikasi kawalan ibu bapa, dan membimbing anak menilai kandungan.
- Ibu bapa digalakkan menjadi “rakan digital” anak — menonton bersama dan berbincang tentang video yang ditonton, bukan hanya melarang.
Sokongan psikososial: Sekolah menyediakan kaunselor digital (guru bimbingan & kaunseling) yang dilatih untuk menangani kes murid yang terkesan secara emosi akibat buli siber, tekanan sosial, atau salah maklumat.

4. Perkongsian: Kolaborasi dengan Universiti dan NGO

Sekolah tidak boleh bergerak sendiri dalam isu yang kompleks seperti penggunaan TikTok. Kolaborasi diperlukan untuk membina ekosistem sokongan. Antara bentuk kerjasama:

Universiti:
- Menjalankan kajian bersama tentang impak penggunaan TikTok terhadap pencapaian akademik dan kesejahteraan murid.
- Menjemput pensyarah atau pelajar universiti sebagai penceramah literasi digital, sekali gus memberi pendedahan kepada murid tentang dunia pendidikan tinggi.
NGO:
- NGO berkaitan keselamatan siber boleh membantu sekolah membangunkan modul keselamatan data dan privasi.
- NGO kesihatan mental boleh menyediakan program kesedaran tentang keseimbangan penggunaan media sosial.
Komuniti setempat:
- Melibatkan PIBG, tokoh agama, dan pemimpin tempatan dalam membimbing murid supaya penggunaan media sosial tidak bercanggah dengan nilai masyarakat.
Penilaian berterusan: Kerjasama ini boleh menghasilkan laporan tahunan tentang “trend penggunaan media sosial murid” untuk menilai keberkesanan polisi sekolah dan memberi cadangan penambahbaikan.

Model Intervensi 4P bukan sekadar teori, tetapi kerangka praktikal yang boleh dilaksanakan di sekolah. Polisi menetapkan garis panduan yang jelas; Pedagogi mengubah cabaran menjadi peluang pembelajaran; Perlindungan memastikan kesejahteraan murid; manakala Perkongsian menghubungkan sekolah dengan ekosistem lebih luas. Apabila keempat-empat aspek ini digabung, barulah penggunaan TikTok di sekolah dapat diurus dengan bijak — bukan sebagai ancaman, tetapi sebagai peluang untuk melahirkan generasi celik digital yang beretika.

6. Kesimpulan

TikTok harus dilihat sebagai sebahagian daripada landskap pendidikan abad ke-21 yang tidak dapat dielakkan. Jika sekolah hanya mengambil pendekatan menolak atau melarang sepenuhnya, kita berisiko mencipta jurang antara budaya digital murid dengan dunia pembelajaran formal. Sebaliknya, dengan menguruskan penggunaan melalui kerangka UNESCO yang menekankan literasi media, pandangan Rheingold tentang kesedaran digital, serta peringatan Harari tentang ekonomi perhatian, sekolah mampu mendidik murid menjadi pengguna bijak dan pencipta kandungan bertanggungjawab. Model 4P pula menyediakan panduan praktikal supaya potensi TikTok dimanfaatkan secara optimum, sambil memastikan keseimbangan nilai, etika, dan kesejahteraan pelajar terjaga.

Rujukan

· Anderson, M., et al. (2025, Julai 10). Teens and social media: Fact sheet. Pew Research Center.

· Caldeiro-Pedreira, M. C., & Yot-Domínguez, C. (2023). Uses of TikTok in education: A systematic review. Anàlisi, 69, 93-109.

· Conde-Caballero, D., et al. (2023). Microlearning through TikTok in higher education: An experience report. IJERPH, 20(11), 6070.

· DataReportal. (2025, Feb). Digital 2025: Global overview report & TikTok stats.

· Gong, W., et al. (2025). Problematic TikTok use and wellbeing: A systematic review. Journal of Behavioral Addictions.

· Harari, Y. N. (2023). Yuval Noah Harari argues that AI has hacked civilisation. The Economist.

· Izquierdo-Condoy, J. S., et al. (2025). Assessing educational impact and quality of medical microvideos on TikTok. Medical Teacher.

· Kementerian Pendidikan Malaysia. (2023). SPI Bil. 11/2023: Garis Panduan Nilai dan Etika Penggunaan Media Sosial.

· Merga, M. K. (2025). TikTok and digital health literacy: A systematic review. IFLA Journal.

· MyCC. (2024). Market Review on the Digital Economy Ecosystem (Interim report).

· Nochumson, T. (2025). Exploring TikTok’s role in K-12 education. CITE Journal.

· Rheingold, H. (2012). Net Smart: How to thrive online. MIT Press.

· UNESCO. (n.d.). Media and Information Literacy (MIL): Overview & Curriculum.

15 September 2025

SEMPENA 16 SEPTEMBER 2025 : CERITA AKU ANAK MALAYSIA

Aku anak Malaysia

Dilahirkan di pedalaman Katibas, Song, sebuah daerah kecil yang jauh dari hiruk-pikuk bandar. Kawasannya serba kekurangan, pembangunan tiba dengan perlahan, dan kemajuan terasa asing jika dibandingkan dengan kota besar. Namun begitu, di sanalah aku dibesarkan dengan kasih sayang, di bumi yang meskipun sederhana, penuh dengan kedamaian dan harmoni.

Setiap pagi, aku melihat kabus putih menyelimuti bukit dan hutan hijau yang masih dara. Sungai Katibas yang mengalir tenang menjadi nadi kehidupan kami, membawa rezeki dan menjadi laluan utama untuk bergerak dari satu kampung ke kampung yang lain. Walaupun hidup jauh dari kemudahan moden, kami tidak pernah merasa terasing. Kehidupan di pedalaman mengajar aku erti persaudaraan, jiran dianggap saudara, masyarakat ibarat keluarga besar.

Aku membesar dalam suasana kepelbagaian budaya dan kepercayaan. Pelbagai etnik hidup bersama; Iban, Melayu, Cina, dan lain-lain, semuanya saling menghormati. Dari kecil aku belajar bahawa perbezaan bukanlah alasan untuk bermusuhan, sebaliknya jambatan untuk memahami erti kemanusiaan. Dan pada usia 25 tahun, aku mengambil satu keputusan besar dalam hidupku, iaitu memeluk agama Islam. Sejak itu, hidupku semakin terang dengan cahaya hidayah, dan aku benar-benar mengerti makna syukur.

Hari ini, walaupun aku berasal dari daerah yang tersisih daripada pembangunan, aku tidak pernah merasa rendah diri. Aku percaya bahawa menjadi anak Malaysia bukan sekadar tentang tinggal di bandar besar atau menikmati kemudahan moden. Ia lebih daripada itu. Ia tentang rasa memiliki, tentang semangat untuk berdiri sama rata sebagai rakyat sebuah negara merdeka.

Malaysia telah mengajarku bahawa sekalipun kita datang daripada latar yang berbeza baik pedalaman atau bandar, kaya atau miskin, Islam atau bukan Islam, kita tetap bersaudara di bawah satu panji, Malaysia Madani. Sebuah gagasan yang meletakkan rakyat sebagai nadi, disantuni dengan penuh kasih dan dihargai dengan adil. Aku melihat bagaimana peluang dibuka luas: anak-anak pedalaman mendapat pendidikan, masyarakat luar bandar tidak dilupakan, dan setiap rakyat diberi ruang untuk menyumbang.

Betapa indahnya Malaysia untuk didiami. Dari puncak Gunung Kinabalu hingga ke pesisir Laut China Selatan, dari sawah menghijau di Kedah hingga ke sungai panjang di Sarawak, tanah ini sarat dengan keindahan yang sukar dicari ganti. Namun yang paling berharga bukan sekadar alamnya, tetapi perpaduan rakyatnya. Kita meraikan Aidilfitri, Tahun Baru Cina, Gawai, dan Deepavali bersama-sama, menjadikan perbezaan budaya sebagai kekayaan, bukan perpecahan.

Setiap kali 16 September menjelma, hatiku bergetar mengenang perjuangan nenek moyang yang menyatukan Semenanjung, Sabah, dan Sarawak dalam sebuah keluarga besar bernama Malaysia. Aku berdiri dengan penuh bangga, menyanyikan lagu patriotik, menyedari bahawa dari daerah kecil di Katibas Song sekalipun, aku tetap sebahagian daripada kisah besar tanah air ini.

Aku anak Malaysia.

Anak yang lahir dari pedalaman, pernah tersisih daripada arus pembangunan, namun tetap berjiwa besar. Anak yang memilih Islam sebagai pegangan hidup, dan memilih Malaysia sebagai tanah air tercinta. Selagi Jalur Gemilang berkibar, aku akan terus berjanji untuk menjaga bumi ini, memelihara keharmoniannya, dan menyumbang untuk kemajuannya.

Aku bangga, aku bersyukur… kerana aku adalah anak Malaysia.

I AM A CHILD OF MALAYSIA

I am a child of Malaysia, born in the remote interior of Katibas, Song, far from the noise of the city and often left behind by development. Though our land was simple and lacking in modern comforts, it was rich with peace, kinship, and harmony. The river was our lifeline, the misty hills our companions, and the community our extended family.

Growing up amidst cultural diversity — Iban, Malay, Chinese, and others — I learnt that differences are not barriers but bridges of understanding. At 25, I embraced Islam, a decision that illuminated my life with faith and gratitude.

To me, being Malaysian is not defined by wealth or city life, but by belonging. Under the vision of Malaysia Madani, every citizen is valued and treated with dignity. Children in the interior receive education, the poor are not forgotten, and opportunities are open to all who strive.

Malaysia is a land of beauty — from Mount Kinabalu to the paddy fields of Kedah — but its greatest treasure is unity. Each 16 September, I remember the struggle of our forefathers and proudly declare:

I am proud, I am grateful… I am a child of Malaysia.

我是马来西亚的孩子

我是马来西亚的孩子，出生在宋县卡蒂巴斯的偏远地区，远离城市的喧嚣，常常被发展遗忘。虽然我们的土地缺乏现代便利，但却充满了和平、亲情与和谐。河流是我们的生命线，薄雾缭绕的山丘是我们的伙伴，而社区则是我们共同的大家庭。

在多元文化中成长——伊班、马来、华人以及其他族群——让我明白，差异不是障碍，而是理解的桥梁。25岁时，我选择皈依伊斯兰教，这一决定为我的生命带来了信仰的光辉和感恩的心。

对我来说，成为马来西亚人并不在于财富或城市生活，而在于归属感。在**“文明马来西亚”（Malaysia Madani）**的愿景下，每一位公民都受到尊重和关怀。内陆的孩子可以接受教育，贫困者不会被遗忘，机会向所有努力奋斗的人敞开。

马来西亚是一片美丽的土地——从京那巴鲁山到吉打的稻田——但她最大的财富是团结。每年的9月16日，我都会铭记先辈们的奋斗，并自豪地宣告：

我骄傲，我感恩……我是马来西亚的孩子。

நான் மலேசியாவின் பிள்ளை

நான் மலேசியாவின் பிள்ளை.

சோங் மாவட்டத்தின் கடிபாஸ் என்னும் தொலைதூர கிராமப்புறத்தில் பிறந்தவன், நகரத்தின் சத்தத்திலிருந்து விலகி, வளர்ச்சியால் பலமுறை புறக்கணிக்கப்பட்ட பகுதி. எங்கள் நிலம் எளிமையானது, நவீன வசதிகள் குறைவானது, ஆனால் அமைதி, அன்பு, ஒற்றுமை நிறைந்தது. ஆறு எங்கள் உயிர்க் கோடு, பனிமூட்டம் சூழ்ந்த மலைகள் எங்கள் தோழர்கள், சமூகமே எங்கள் பெரிய குடும்பம்.

பல்துறை பண்பாட்டு சூழலில் — இபான், மலாய், சீனர் மற்றும் பல இனங்களுடன் — நான் வளர்ந்தேன். வேறுபாடுகள் தடைகள் அல்ல, புரிதலுக்கான பாலங்கள் என்பதை நான் கற்றேன். 25வது வயதில், நான் இஸ்லாத்தை தழுவினேன். அந்த முடிவு என் வாழ்க்கையை நம்பிக்கை மற்றும் நன்றியால் ஒளிரச் செய்தது.

எனக்குப் பொருள், மலேசியராக இருப்பது செல்வம் அல்லது நகர வாழ்க்கையால் வரையறுக்கப்படுவதல்ல, அது சேர்ந்திருக்கிறேன் என்ற உணர்ச்சியாலே. “மலேசியா மதானி” என்ற கனவின் கீழ், ஒவ்வொரு குடிமகனும் மதிக்கப்பட்டு, அன்புடன் காக்கப்படுகிறார். கிராமப்புறக் குழந்தைகள் கல்வி பெறுகின்றனர், ஏழைகள் புறக்கணிக்கப்படவில்லை, முயற்சி செய்பவர்களுக்கு வாய்ப்புகள் திறந்திருக்கின்றன.

மலேசியா அழகிய நிலம் — கினபாலு மலையிலிருந்து கெதா வயல்களுக்கு வரை. ஆனால் அதின் மிகப்பெரிய செல்வம் அதன் ஒற்றுமை. ஒவ்வொரு செப்டம்பர் 16ஆம் தேதி, நம் முன்னோர்களின் போராட்டத்தை நினைவு கூர்ந்து, பெருமையுடன் நான் அறிவிக்கிறேன்:

நான் பெருமைப்படுகிறேன், நான் நன்றியுள்ளவன்… நான் மலேசியாவின் பிள்ளை.

MOTIVASI UNTUKMU : TUJUH SEBAB SESEORANG PELAJAR AKAN GAGAL SEUMUR HIDUP

Dalam dunia pendidikan, kegagalan dan kejayaan pelajar sering menjadi ukuran kepada kualiti generasi yang bakal memimpin negara. Namun, apabila kita meneliti dengan lebih dekat, kegagalan seseorang pelajar bukanlah berpunca daripada kekurangan bakat atau ketidakadilan takdir semata-mata. Sebaliknya, ia berpunca daripada sikap, pilihan, dan cara hidup yang dipegang sejak usia muda. Sebagai seorang pengetua yang sekian lama bergelumang dengan dunia persekolahan, saya ingin menggariskan tujuh sebab utama yang boleh membawa seorang pelajar kepada kegagalan seumur hidup.

Pertama, tidak jujur pada diri sendiri.

Inilah benih kegagalan yang paling berbahaya. Ramai pelajar yang berpura-pura tekun, membuka buku hanya ketika diperhatikan, atau berpura-pura faham sedangkan hakikatnya kosong. Kejujuran kepada diri sendiri adalah asas segala perubahan. Tanpanya, segala usaha hanyalah ilusi.

Kedua, kurang disiplin dan ketekunan.

Disiplin adalah tiang kejayaan. Malangnya, ramai pelajar yang memilih untuk menangguh kerja, mengabaikan ulang kaji, dan tidak menepati masa. Dalam jangka pendek, sikap ini mungkin tidak dirasai. Namun dalam jangka panjang, ia membentuk budaya malas yang akhirnya menutup pintu kejayaan.

Ketiga, suka menyalahkan orang lain.

Pelajar yang gagal sering mencari alasan. Guru dianggap terlalu garang, ibu bapa dikatakan tidak memahami, manakala rakan dituduh mengganggu. Realitinya, kejayaan atau kegagalan adalah tanggungjawab peribadi. Selagi kita menuding jari kepada orang lain, selagi itu kita enggan berubah.

Keempat, tidak mempunyai matlamat hidup.

Hidup tanpa arah ibarat kapal tanpa kompas. Ramai pelajar belajar sekadar mengikut arus, tanpa mengetahui ke mana hala tuju mereka. Matlamat yang jelas—walaupun kecil—akan menjadi cahaya penuntun. Tanpa matlamat, seseorang akan mudah hanyut, hilang fokus, dan akhirnya kecundang.

Kelima, terlalu takut gagal.

Ironinya, ketakutan ini sendiri menjadi punca kegagalan. Ramai pelajar enggan mencuba kerana bimbang keputusan tidak cemerlang atau takut diejek. Hakikatnya, kegagalan ialah guru yang terbaik. Mereka yang berani jatuh akan lebih cepat belajar berbanding mereka yang hanya berdiam diri.

Keenam, terjebak dalam persekitaran negatif.

Persekitaran membentuk siapa kita. Apabila pelajar memilih rakan yang malas, leka dengan hiburan, atau hidup dalam budaya yang melalaikan, mereka akan terbawa arus ke arah kehancuran. Sebaliknya, memilih persekitaran yang positif akan menjadi pendorong kepada kejayaan.

Ketujuh, ramai pelajar hari ini lalai terhadap tanggungjawab kepada Allah dan ibu bapa.

Dalam konteks masyarakat kita, keberkatan hidup datang daripada hubungan baik dengan Pencipta dan restu ibu bapa. Pelajar yang mengabaikan solat, menderhaka kepada ibu bapa, dan tidak menjaga akhlak, akan mendapati hidupnya sempit meskipun pintar. Kejayaan tanpa keberkatan tidak akan pernah membawa kebahagiaan.

Kesimpulannya, kegagalan seumur hidup bukan diukur melalui keputusan peperiksaan semata-mata, tetapi ditentukan oleh sikap, nilai, dan prinsip yang dipegang sepanjang kehidupan. Jika tujuh sebab ini dijauhi, insya-Allah pelajar akan membina masa depan yang gemilang. Pesanan ini bukan sekadar peringatan, tetapi satu panggilan untuk muhasabah: kejayaan bermula dengan diri sendiri, hari ini, bukan esok.

CERPEN CIKGU ZUL : DARI AKAD AL-IVANI KE SYURGA NELOJANNAH

Al-ivani menutup buku latihan di mejanya perlahan-lahan. Malam itu, bunyi cengkerik di luar jendela asrama menyelinap masuk, menemani kesepian yang tidak pernah jemu singgah dalam hidupnya. Lampu meja yang malap menyorot wajahnya yang semakin cengkung. Pada usia tiga puluh lima tahun, dia masih hidup sendirian. Bilik bujangnya hanyalah saksi kepada doa-doa panjang yang saban malam dipanjatkan.

“Ya Allah, kirimkanlah kepadaku seorang teman hidup yang bukan hanya menemaniku di dunia, tetapi menggenggam tanganku menuju syurga-Mu.”

Doa itu telah bertahun-tahun berulang, namun jodohnya masih jauh, entah di ceruk mana. Namun, hati Al-ivani tetap percaya: takdir tidak pernah salah waktu.

Pertemuan

Kehadiran seorang guru baharu di sekolahnya mengubah segalanya. Namanya Nelojannah, gadis lembut bertudung labuh, wajahnya tenang seakan mata air di hutan yang tidak pernah keruh. Pertemuan pertama mereka terjadi di bilik guru, ketika Al-ivani membantu membawakan fail-fail berat yang hampir terlepas dari dakapannya.

“Terima kasih, cikgu,” ucap Nelojannah, matanya tunduk, senyum terukir sederhana.

Detik itu, hati Al-ivani bergetar. Ada sesuatu pada lirikan matanya, jernih, bersih, seolah-olah memantulkan cahaya keyakinan yang dia cari selama ini.

Hari-hari berikutnya, mereka semakin rapat kerana urusan sekolah. Nelojannah seorang yang penuh sopan santun, tetapi tetap tegas dalam prinsipnya. Dia sering bercerita tentang cita-citanya mendidik anak bangsa dengan sabar, tentang keluarganya di kampung, dan tentang doa-doa yang tidak pernah dia tinggalkan selepas solat. Semua itu membuatkan Al-ivani diam-diam jatuh cinta.

Akad

Beberapa bulan kemudian, dengan keberanian yang dikumpulkan dari sujud-sujud panjang, Al-ivani menyatakan hasratnya. Keluarga Nelojannah menerima dengan lapang dada, dan hari akad nikah pun ditetapkan.

Pagi itu, masjid dipenuhi cahaya matahari yang menembusi jendela kaca berwarna. Suara saksi dan wali memenuhi ruang, dan lafaz sakral keluar dari bibir Al-ivani dengan suara yang bergetar.

“Sah!”

Kata itu disambut dengan senyuman Nelojannah yang sarat air mata syukur. Al-ivani menatap wajah isterinya buat pertama kali dengan hati yang hampir pecah—doanya selama ini akhirnya dimakbulkan.

Malam-malam selepas akad, dia sering berbisik kepadanya.

“Wardah, aku tak mahu cinta kita hanya di dunia. Aku mahu kita sama-sama menuju syurga.”

Nelojannah tersenyum, menggenggam jemarinya erat.

“In sya Allah, abang. Itu juga doa saya setiap hari.”

Ujian

Bahagia mereka tidak panjang. Setahun selepas perkahwinan, Nelojannah mula kerap batuk dan cepat letih. Mula-mula mereka menyangka hanya demam biasa. Namun, hasil pemeriksaan doktor membawa berita yang merobek seluruh jiwa.

Kanser paru-paru tahap akhir.

Seolah langit runtuh menimpa mereka. Al-ivani hampir hilang arah, namun Nelojannah tetap tenang, menerima takdir dengan senyuman yang membuatnya bertambah pedih.

“Abang, jangan risau. Kalau ini jalan saya, redhalah. Ingat janji kita, dari akad sampai syurga.”

Al-ivani tidak mampu membalas selain dengan air mata. Malam itu, di sisi katil hospital, dia berjanji untuk menjaganya sehingga ke hembusan nafas terakhir.

Hari-hari yang Kian Sempit

Hari-hari berikutnya dipenuhi dengan rawatan hospital, bau ubat yang menusuk, dan doa-doa yang tidak pernah putus. Al-ivani tetap mengajar di sekolah, tetapi wajahnya semakin letih. Seusai tamat loceng terakhir, dia bergegas ke hospital, menemani Nelojannah yang semakin kurus.

Namun, Nelojannah tidak pernah mengeluh. Dia sering berkata, “Abang, sakit ini hanya pinjaman. Kalau saya pergi dahulu, itu bukan perpisahan. Itu janji Allah untuk kita bertemu semula.”

Kata-kata itu bagai pisau yang menghiris, tetapi Al-ivani tahu, di sebalik kelembutan, Nelojannah sedang menyiapkan dirinya untuk satu perjalanan yang tiada pulang.

Perpisahan

Pagi itu, langit kelabu, awan rendah menggantung seolah turut berduka. Nafas Nelojannah semakin pendek, dadanya turun naik perlahan. Dia menggenggam tangan suaminya sekuat yang mampu.

“Abang… jangan lupakan janji kita. Dari akad… sampai syurga,” bisiknya.

Air mata Al-ivani jatuh deras, membasahi tangan isterinya.

“Ya, Nelojannah. Aku janji. Aku akan tunggu kau di sana.”

Dan ketika mata Nelojannah terpejam buat kali terakhir, kehangatan tubuhnya meninggalkan pelukan Al-ivani. Hanya tubuh kaku yang tinggal, bersama senyuman tenang yang terukir di wajahnya.

Suara tangisan dan bacaan doa di wad itu hanyalah gema jauh. Di hati Al-ivani, separuh jiwanya telah pergi, meninggalkan luka yang tiada ubatnya.

Sepi

Hari-hari selepas pemergian Nelojannah bagai tidak berwarna. Telekungnya masih tergantung di penjuru bilik, buku catatannya masih di rak, dan kad kecil yang sering ditulis doa untuknya masih berbau harum minyak attar.

Setiap malam, Al-ivani menatap langit dari jendela asrama guru. Dia berbisik perlahan, seolah Nelojannah masih mendengar:

“Nelojannah, tunggulah aku. Aku akan kejar kau. Aku akan bawa doa ini sampai ke hujung usia.”

Sebagai guru, dia cuba tegar. Dia tersenyum di hadapan pelajar, dia menegur, dia mengajar seperti biasa. Tetapi di balik senyum itu, hatinya adalah tanah tandus, hanya disirami air mata yang tidak pernah berhenti.

Dari Akad ke Syurga

Masa berlalu, namun luka itu tidak pernah benar-benar sembuh. Tetapi Al-ivani tidak pernah berhenti percaya bahawa cintanya belum selesai.

Setiap kali pelajar bertanya tentang cinta, dia akan berkata,

“Cinta yang sejati bukan sekadar untuk dunia. Ia adalah perjalanan menuju syurga. Jangan mencari pasangan hanya untuk menemanmu sementara. Carilah yang akan menemanimu selamanya.”

Dan setiap kali mengucapkannya, wajah Nelojannah hadir dalam bayangannya—dengan senyum lembut, dengan genggaman tangan yang pernah berjanji.

Kerana cinta mereka tidak berakhir pada akad, dan tidak pula pada kematian. Cinta itu adalah janji yang melintasi dunia, menunggu disempurnakan di hadapan Allah.

Dari akad… hingga syurga.

14 September 2025

SEKADAR MENULIS DARI HATI : PRESTASI ANAK LUAR BANDAR DALAM SUBJEK MATEMATIK MASIH MEMBIMBANGKAN

Sebagai seorang Pengetua yang memimpin sekolah di kawasan luar bandar, saya berasa sangat prihatin apabila melihat prestasi pelajar dalam subjek Matematik masih belum mencapai tahap yang membanggakan. Walaupun banyak usaha telah dijalankan oleh pihak sekolah, kementerian, dan masyarakat setempat, hakikatnya Matematik kekal sebagai salah satu mata pelajaran paling mencabar bagi anak-anak luar bandar. Data peperiksaan awam dan analisis dalaman sekolah jelas menunjukkan jurang prestasi antara pelajar bandar dan luar bandar masih ketara.

Mengikut laporan Lembaga Peperiksaan (2023), peratusan lulus Matematik SPM di kawasan bandar mencecah 85%, manakala di kawasan luar bandar hanya sekitar 65%. Jurang 20% ini sangat besar dan memberi kesan terhadap peluang pendidikan tinggi serta pasaran pekerjaan anak luar bandar. Malah, dalam analisis keputusan percubaan SPM di sekolah saya sendiri, hanya 48% pelajar memperoleh gred kredit dalam Matematik, sedangkan subjek lain menunjukkan peningkatan yang lebih baik. Keadaan ini menunjukkan bahawa Matematik masih menjadi “tembok besar” yang sukar ditembusi oleh sebahagian besar pelajar luar bandar.

Antara faktor utama kelemahan ini ialah kekurangan pendedahan kepada kaedah pembelajaran yang inovatif. Di bandar, pelajar lebih mudah mengakses tuisyen berkualiti, kelas tambahan berbayar, serta platform pembelajaran digital. Sebaliknya, anak-anak luar bandar sering bergantung sepenuhnya kepada guru di sekolah. Walaupun guru telah berusaha keras, kekangan masa, bilangan pelajar yang ramai dalam kelas, serta keterbatasan infrastruktur digital menyukarkan pendekatan pembelajaran yang lebih interaktif.

Saya teringat pandangan tokoh pendidikan terkenal, Profesor Emeritus Tan Sri Dzulkifli Abdul Razak, yang menyatakan bahawa kegagalan dalam Matematik bukan semata-mata kerana kelemahan murid, tetapi kerana sistem pembelajaran yang tidak berjaya menimbulkan minat dan keseronokan dalam subjek tersebut. Kenyataan ini tepat, kerana saya sering mendengar rungutan murid bahawa Matematik dianggap “sukar” dan “membosankan”. Tanggapan negatif ini akhirnya membentuk halangan mental yang menjejaskan keyakinan mereka untuk mencuba.

Selain itu, faktor persekitaran turut memainkan peranan besar. Ramai pelajar luar bandar datang daripada keluarga berpendapatan rendah. Ada antara mereka yang perlu membantu ibu bapa selepas sekolah, mengurangkan masa untuk mengulang kaji. Ketiadaan ruang belajar yang selesa di rumah, ditambah pula dengan capaian internet yang lemah, menjadikan mereka ketinggalan dari segi peluang menggunakan aplikasi atau laman web pendidikan. Malah, kajian KPM pada tahun 2022 menunjukkan hanya 55% pelajar luar bandar mempunyai akses internet stabil di rumah, berbanding 90% pelajar bandar.

Namun, saya percaya masih ada jalan keluar. Sebagai Pengetua, saya telah menggerakkan beberapa inisiatif. Antaranya ialah program bimbingan Matematik berfokus, di mana guru-guru mengenal pasti kumpulan pelajar yang lemah untuk sesi intensif selepas waktu sekolah. Kami juga menjalankan kolaborasi dengan universiti berhampiran, yang menghantar mahasiswa sebagai tutor sukarela. Pendekatan ini terbukti membantu meningkatkan minat pelajar kerana mereka lebih selesa belajar bersama fasilitator muda yang dekat dengan jiwa remaja.

Selain itu, teknologi perlu dimanfaatkan secara optimum walaupun dengan keterbatasan. Sekolah kami memperkenalkan penggunaan aplikasi mudah alih percuma seperti GeoGebra dan Khan Academy. Pelajar didedahkan dengan pembelajaran interaktif berbentuk kuiz dan permainan Matematik. Walaupun capaian internet tidak sentiasa stabil, bahan ini boleh dimuat turun lebih awal untuk digunakan secara luar talian. Usaha kecil ini dapat menanamkan rasa seronok dalam mempelajari konsep abstrak yang sebelum ini dianggap sukar.

Saya juga menyeru agar ibu bapa memainkan peranan lebih besar. Walaupun ramai ibu bapa di luar bandar tidak mempunyai latar belakang akademik yang tinggi, mereka masih boleh menyokong anak-anak dengan menyediakan masa belajar, mengurangkan gangguan, dan memberikan kata-kata semangat. Penyelidikan oleh Universiti Malaya (2021) mendapati penglibatan ibu bapa meningkatkan motivasi dalaman anak-anak hampir 30% dalam pembelajaran Matematik.

Akhirnya, saya ingin menegaskan bahawa prestasi anak luar bandar dalam Matematik bukanlah masalah yang tidak boleh diselesaikan. Ia memerlukan gabungan usaha daripada pelbagai pihak—sekolah, guru, ibu bapa, komuniti, dan kerajaan. Matematik adalah bahasa sains dan teknologi, dan tanpa penguasaan subjek ini, anak-anak luar bandar akan terus ketinggalan dalam arus Revolusi Industri 4.0.

Saya benar-benar berharap agar semua pihak melihat isu ini dengan serius. Jika kita berjaya membina budaya minat dan disiplin dalam Matematik, saya yakin jurang prestasi ini dapat dirapatkan. Anak luar bandar bukan kurang bijak, tetapi mereka memerlukan lebih banyak peluang, sokongan, dan bimbingan untuk menyerlah. Kecemerlangan dalam Matematik bukan sahaja akan membanggakan sekolah dan ibu bapa, tetapi juga akan membuka pintu kejayaan yang lebih luas untuk generasi akan datang.

SEKADAR MENULIS DARI HATI : DISIPLIN PENGGUNAAN TELEFON BIMBIT PENENTU KECEMERLANGAN PELAJAR DALAM AKADEMIK

Sebagai seorang pengetua yang saban hari berhadapan dengan pelajar di sekolah, saya melihat fenomena penggunaan telefon bimbit dalam kalangan remaja semakin membimbangkan. Telefon bimbit sepatutnya menjadi alat bantu pembelajaran yang canggih, tetapi malangnya ramai pelajar menyalahgunakan teknologi ini untuk tujuan hiburan yang berlebihan. Ketagihan melayari media sosial, menonton video tanpa henti, serta bermain permainan dalam talian telah menghakis disiplin, tumpuan, dan motivasi mereka terhadap pelajaran.

Saya sering menyaksikan pelajar yang datang ke sekolah dalam keadaan mengantuk kerana berjaga sehingga lewat malam melayari media sosial. Ada juga yang tidak mampu memberi tumpuan di dalam kelas kerana fikiran mereka lebih tertarik kepada notifikasi dan mesej di telefon bimbit. Gejala ini bukan sahaja menjejaskan prestasi akademik, malah membentuk budaya malas berfikir, lemah komunikasi bersemuka, dan kurang empati terhadap orang sekeliling. Apabila ketagihan dibiarkan berlarutan, minda pelajar menjadi lemah dan sukar berdaya saing dalam kehidupan sebenar.

Disiplin dalam penggunaan telefon bimbit perlu dipupuk sejak awal, kerana ia adalah asas pembentukan budaya pelajar cemerlang. Saya percaya bahawa pelajar yang berdisiplin mampu menilai masa, mengutamakan pelajaran, dan menggunakan teknologi untuk tujuan bermanfaat. Telefon bimbit boleh menjadi rakan pembelajaran jika digunakan secara bijak—misalnya untuk mencari maklumat, mengikuti kelas atas talian, menghasilkan nota digital, atau menonton video pendidikan. Namun, tanpa kawalan, ia akan menjadi musuh dalam diam yang merosakkan fokus dan membuang masa berharga.

Ibu bapa juga memainkan peranan besar dalam membentuk disiplin ini. Saya menyeru agar ibu bapa tidak menjadikan telefon bimbit sebagai “penjaga anak” yang mengisi masa lapang mereka. Sebaliknya, ibu bapa perlu menetapkan peraturan jelas tentang waktu dan tujuan penggunaan telefon. Hadkan masa skrin di rumah, galakkan aktiviti luar bilik seperti membaca, bersukan, atau berbincang bersama keluarga. Apabila rumah menjadi tempat yang seimbang antara penggunaan teknologi dan kehidupan sebenar, pelajar akan lebih mudah membentuk tabiat baik di sekolah.

Di pihak sekolah, kami telah berusaha mewujudkan peraturan penggunaan telefon bimbit yang seimbang. Telefon hanya dibenarkan digunakan apabila perlu untuk tujuan akademik, manakala pada waktu pembelajaran ia hendaklah disimpan. Guru pula digalakkan untuk memanfaatkan aplikasi pendidikan supaya pelajar tidak merasakan telefon bimbit sebagai sekadar alat hiburan. Dengan cara ini, pelajar dapat melihat bahawa teknologi adalah alat untuk menambah ilmu, bukan sekadar punca ketagihan.

Budaya pelajar cemerlang tidak lahir secara tiba-tiba. Ia lahir daripada latihan disiplin yang berterusan—disiplin belajar, disiplin berkomunikasi, disiplin menjaga masa, dan disiplin menggunakan teknologi. Saya percaya bahawa generasi muda perlu diajar bahawa kecemerlangan bukanlah hasil daripada kepintaran semata-mata, tetapi daripada kemampuan mengawal diri. Seorang pelajar yang bijak tetapi leka dengan media sosial akan mudah tewas, manakala pelajar yang sederhana tetapi berdisiplin tinggi akan lebih berjaya kerana mereka tahu menumpukan tenaga kepada perkara penting.

Sebagai pengetua, saya ingin menegaskan bahawa kita tidak boleh menolak kemajuan teknologi. Telefon bimbit dan media sosial adalah sebahagian daripada kehidupan moden. Namun, kita boleh memilih bagaimana ia membentuk diri kita. Jika digunakan secara berdisiplin, ia akan membuka peluang besar kepada ilmu pengetahuan, jaringan global, dan kreativiti tanpa batas. Jika disalahgunakan, ia akan mengurung minda dalam dunia maya yang penuh tipu daya.

Akhir kata, saya menyeru semua pelajar untuk menjadikan disiplin penggunaan telefon bimbit sebagai budaya harian. Jadikan teknologi sebagai alat untuk mencambah ilmu, meningkatkan daya fikir, dan membina sahsiah diri yang unggul. Ingatlah, kejayaan anda di masa depan ditentukan oleh pilihan hari ini. Pilihlah untuk menjadi pelajar cemerlang yang mengawal teknologi, bukan pelajar leka yang dikawal olehnya.

13 September 2025

MAKLUMAT UNTUK PANDUAN PELAJAR: 12 JURUSAN YANG MEMPUNYAI PELUANG PEKERJAAN LUAS UNTUK PELAJAR ALIRAN STEM A

Dalam dunia pengajian tinggi terdapat pelbagai jurusan yang boleh dipilih. Setiap tahun, ramai lepasan universiti akan berdepan dilema memilih jurusan kerana pilihan ini boleh mempengaruhi kerjaya mereka kelak. Oleh itu, pemilihan jurusan memerlukan banyak pertimbangan. Dari sekian banyak jurusan, ada yang terkenal sukar sejak awal pendaftaran hinggalah sepanjang proses pengajian. Namun begitu, harus diingat bahawa setiap jurusan ada tahap kesulitannya tersendiri. Jadi, jangan terlalu gusar!

Berikut ialah senarai jurusan kuliah yang tersukar tetapi menawarkan prospek kerjaya yang sangat cerah.

1. Kejuruteraan Seni Bina

Jurusan ini sering tersenarai sebagai antara yang paling sukar, bahkan berbanding dengan ilmu sains tulen. Mahasiswa akan belajar tentang penilaian kelayakan projek, pengurusan bangunan dan persekitaran, industri bahan binaan, dan banyak lagi. Walaupun sukar, prospek kerjaya lulusan seni bina sangat luas: arkitek, kontraktor, pemaju, juruukur bahan, perunding seni bina, dan sebagainya.

2. Kejuruteraan Kimia

Bidang ini menggabungkan sains kimia dan kejuruteraan industri untuk memproses bahan mentah menjadi produk. Lulusan boleh bekerja di sektor kerajaan atau swasta sebagai Jurutera Kualiti, Jurutera Pembuatan, Ahli Kimia, Jurutera R&D, Jurutera Kawalan Proses, dan banyak lagi.

3. Kejuruteraan Penerbangan

Dikenali juga sebagai kejuruteraan mekanikal dan aeroangkasa. Mahasiswa mempelajari reka bentuk enjin, tenaga, teknik pengeluaran, reka bentuk pesawat, hingga penyelenggaraan. Prospek kerjaya: Kementerian Pengangkutan, LAPAN, tenaga pengajar universiti, dan syarikat penerbangan.

4. Biologi & Sel Molekul

Bidang ini mendalami kapasiti dan bentuk kehidupan, termasuk kimia, biokimia, ekologi, imunologi, dan molekul. Kerjaya: Ahli biostatistik, bioperubatan, penyelidik bioinformatik, pensyarah, dan R&D.

5. Fizik Tulen

Bukan sekadar mengira formula, tetapi meliputi fizik nuklear, fizik bahan, geofizik, fizik perubatan, hingga biofizik. Kerjaya: saintis fizik, tenaga pengajar, penyelidik tenaga, sektor BUMN, dan agensi antarabangsa.

6. Astronomi

Mempelajari alam semesta — planet, bintang, awan kosmik. Mahasiswa perlu menguasai kalkulus, matematik, dan perisian khas. Kerjaya: BMKG, LAPAN, penyelidik, atau pensyarah universiti.

7. Kejuruteraan Biokimia

Gabungan fizik, sains hayat, matematik, dan fisiologi. Fokus pada enzim, bioenergetik, dan biomolekul. Kerjaya: industri farmasi, pertanian, makanan, sebagai R&D, QC, atau penganalisis kualiti.

8. Matematik

Bidang yang sinonim dengan kerumitan teori dan angka. Kerjaya: juruaudit, penganalisis data, aktuari, jurutera, pegawai bank, dan perunding matematik gunaan.

9. Statistik

Cabang daripada matematik, memberi tumpuan pada pengumpulan, analisis, dan tafsiran data. Kerjaya: aktuari, perunding, pegawai bank, data scientist, pensyarah, atau sektor kerajaan.

10. Farmasi

Mempelajari ubat-ubatan, baik semula jadi mahupun sintetik. Mahasiswa wajib menguasai kimia, biologi, kesihatan awam, pengurusan dan pemasaran. Kerjaya: ahli farmasi, penyelidik bioteknologi, pakar kecantikan, staf maklumat perubatan, pensyarah, atau usahawan.

11. Kejuruteraan Informatik

Mahasiswa mempelajari logik matematik, transformasi data, dan teknologi komputer. Kerjaya: pengaturcara, penganalisis keselamatan maklumat, data scientist, pembangun web, perunding IT, dan banyak lagi.

12. Perubatan & Pembedahan

Jurusan ini berhubung terus dengan kehidupan manusia. Mahasiswa perlu menguasai anatomi, fisiologi, biokimia, patologi, psikiatri, dan klinikal. Kerjaya: doktor di hospital, klinik, pusat kesihatan, atau membuka klinik peribadi. Tempoh pengajian sekitar 5–6 tahun.

AMBIL PAKEJ STEM A (SAINS TULEN)

Sejak menjadi Pengetua, saya mendapati pelajar sekarang tidak berminat belajar dalam aliran sains tulen kerana beranggapan Matematik Tambahan, Fizik, Kimia dan Biologi sangat susah. Ibu bapa mereka turut beranggapan yang sama. Mereka tidak mahu anak mereka gagal. Mereka kurang kesedaran tentang pentingnya pelajar mengikuti jurusan STEM A.

Sebenarnya, aliran Sains Tulen membuka pintu luas kepada pelbagai bidang profesional yang sangat diperlukan negara seperti perubatan, farmasi, kejuruteraan, sains komputer, bioteknologi, penyelidikan dan inovasi. Tanpa asas kukuh dalam subjek Matematik Tambahan, Fizik, Kimia dan Biologi, mustahil untuk seseorang melangkah jauh dalam kerjaya-kerjaya tersebut. Maka, tanggapan bahawa sains tulen hanya “susah” perlu diubah kepada “cabaran yang berbaloi”.

Selain itu, pelajar yang mengambil pakej STEM A akan dilatih berfikir secara kritis, menyelesaikan masalah, serta berinovasi – kemahiran penting pada abad ke-21. Dunia masa depan memerlukan tenaga kerja yang bukan sahaja berilmu, tetapi juga mampu mencipta teknologi dan penyelesaian baharu. Justeru, ibu bapa wajar menyokong anak-anak memilih aliran ini dengan bimbingan yang tepat, kerana kesusahan yang dilalui hari ini bakal menjadi kemudahan pada masa hadapan.

Akhirnya, kejayaan ramai tokoh dan profesional negara membuktikan bahawa penguasaan dalam Sains Tulen adalah pelaburan jangka panjang. Sebagai pendidik, kita perlu terus menyemai minat dan keyakinan pelajar bahawa mereka mampu menakluk cabaran STEM A. Dengan usaha, disiplin, dan sokongan keluarga, mereka berpeluang menjadi aset berharga yang mengharumkan nama bangsa dan negara.

Kesimpulan

Itulah 12 jurusan kuliah tersukar di Malaysia dan dunia, namun mempunyai prospek kerjaya yang sangat menjanjikan. Jangan takut pada cabaran — dengan kesungguhan, setiap jurusan akan membuka pintu masa depan yang cerah!

CERPEN KARYA CIKGU ZUL : ZARA QHAIRINA, DI BAWAH LANGIT IMPIAN

Nama itu mula meniti di bibir ramai orang – Zara Qhairina. Seorang pelajar yang wajahnya lembut, senyumannya menenangkan, dan bicaranya penuh keyakinan. Sejak mula melangkah ke sekolah menengah, Zara sudah dikenali sebagai pelajar yang bukan sahaja cemerlang dalam akademik, tetapi juga disenangi oleh semua.

Guru-guru sering memuji sikapnya yang matang. Jika ada rakan yang tertinggal dalam pelajaran, Zara tidak pernah lokek untuk membantu. “Jangan risau, kita ulang kaji sama-sama,” katanya dengan senyum ikhlas, membuatkan suasana belajar terasa ringan. Malah, ketika program gotong-royong sekolah, dia antara yang paling awal hadir. Sapu tangan kecilnya sentiasa di poket, kerana dia tidak segan untuk mengelap habuk meja, mengutip sampah, atau membersihkan papan putih.

Di mata rakan-rakan, Zara bukan sekadar ketua kelas, tetapi seorang sahabat sejati. Dia mendengar tanpa menghakimi, memberi semangat tanpa jemu. “Kalau kita fikir positif, insya-Allah semua masalah ada jalan keluar,” katanya satu petang, ketika seorang sahabat mengeluh tentang ujian Matematik Tambahan. Kata-kata itu menjadi sumber inspirasi, bukan sahaja kepada rakan-rakannya, tetapi juga kepada guru-guru yang kagum melihat kedewasaan fikirannya.

Tahun demi tahun, kecemerlangan Zara semakin menyerlah. Di dewan peperiksaan, dia menulis dengan tenang, seolah-olah setiap soalan sudah akrab di mindanya. Di perpustakaan, dia tekun menelaah, namun tidak pernah kedekut ilmu. “Kalau saya boleh faham, awak pun boleh,” ujarnya sambil menerangkan konsep rumit kepada rakan sekelas.

Akhirnya, hari yang dinanti tiba – pengumuman keputusan SPM. Dewan sekolah dipenuhi debaran. Guru besar naik ke pentas dengan senyuman bangga. “Dengan keputusan cemerlang 11A+, pelajar terbaik SPM peringkat Malaysia tahun ini jatuh kepada… Zara Qhairina!”

Dewan bergema dengan sorakan. Rakan-rakan memeluknya, guru-guru menitiskan air mata bangga. Zara hanya tersenyum sambil menunduk, merendah diri walau namanya kini terpampang di dada akhbar dan kaca televisyen. “Ini semua berkat doa ibu bapa, guru, dan sahabat-sahabat,” katanya dalam wawancara, membuktikan bahawa kejayaannya bukan sekadar hasil usaha sendiri, tetapi juga hasil kasih sayang dan sokongan sekeliling.

Tidak lama selepas itu, berita gembira lain menyusul. Zara mendapat tawaran biasiswa penuh untuk melanjutkan pelajaran ke luar negara dalam bidang Kejuruteraan Kimia – jurusan yang menjadi cita-citanya sejak kecil. “Saya mahu membangunkan teknologi hijau untuk Malaysia, biar kita jadi negara yang maju dan lestari,” katanya penuh tekad sebelum berangkat.

Hari perpisahan di lapangan terbang penuh emosi. Guru-guru dan rakan-rakan hadir memberikan kata semangat. “Jangan lupa kami di sini,” kata seorang rakan dengan mata berkaca. Zara tersenyum, memeluk mereka erat. “Saya pergi bukan untuk diri saya sahaja, tapi untuk kita semua. Doakan saya agar dapat bawa pulang sesuatu yang membanggakan negara.”

Di bumi asing, Zara membuktikan ketabahannya. Cabaran bahasa, budaya, dan rindu pada tanah air tidak pernah mematahkan semangatnya. Dia tetap cemerlang, aktif dalam persatuan pelajar, dan sering menjadi wajah Malaysia di peringkat antarabangsa. Setiap kali ada kejayaan, bendera Jalur Gemilang dikibarkannya tinggi dengan penuh bangga.

Beberapa tahun kemudian, namanya kembali menghiasi berita tanah air. “Anak Malaysia cipta inovasi penapisan air mesra alam di peringkat dunia,” lapor sebuah akhbar. Wajah Zara tersenyum manis, kali ini bukan sahaja sebagai pelajar cemerlang, tetapi sebagai kebanggaan Malaysia di mata dunia.

Di sekolah lamanya, guru-guru sering menyebut namanya sebagai inspirasi. “Ingatlah Zara Qhairina,” kata seorang guru kepada pelajar baru. “Dia buktikan bahawa dengan kerja keras, sikap positif, dan hati yang ikhlas, tiada mimpi yang mustahil.”

Dan di hati setiap orang yang pernah mengenalnya, Zara bukan sekadar pelajar terbaik, tetapi sebuah nama yang akan dikenang sebagai simbol harapan – seorang anak bangsa yang melangkah jauh, membawa nama Malaysia ke pentas dunia.

CERPEN INI HANYALAH REKAAN IMIGINASI PENULIS